CALL CENTER : 021295555

การฝึกฟื้นฟูด้วยหุ่นยนต์ - Hybrid Assistive Limb (HAL)

การฝึกฟื้นฟูด้วยหุ่นยนต์ - Hybrid Assistive Limb (HAL)

การฝึกฟื้นฟูด้วยหุ่นยนต์คืออะไร?

          การฝึกฟื้นฟูด้วยหุ่นยนต์ (Robot-Assisted Therapy) เป็นนวัตกรรมทางการแพทย์ที่กำลังเข้ามามีบทบาทในทางเวชศาสตร์ฟื้นฟู (Rehabilitation) มากขึ้น แม้ว่าปัจจุบันการฝึกฟื้นฟูด้วยหุ่นยนต์จะยังไม่สามารถนำมาใช้ทดแทนการฝึกด้วยนักกายภาพบำบัดได้ทั้งหมด แต่สามารถนำมาใช้เสริมการทำกายภาพบำบัดในกลุ่มผู้ป่วยที่มีโรคทางระบบประสาทหรือการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ ให้ได้ประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้น

          ลักษณะสำคัญของการฝึกฟื้นฟูด้วยหุ่นยนต์ คือ การส่งเสริมให้ผู้ป่วยสามารถทำกายภาพบำบัดได้อย่างเข้มข้น (intensive) มากขึ้น โดยหุ่นยนต์จะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถฝึกการเคลื่อนไหวในแต่ละส่วนของร่างกายไปได้ในรูปแบบที่ต้องการแม้ว่าในความเป็นจริงผู้ป่วยจะยังไม่สามารถเคลื่อนไหวในลักษณะนั้นๆ ได้ก็ตาม ยกตัวอย่างเช่น การเดิน เป็นต้น การที่มีปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ป่วยและหุ่นยนต์ ยังช่วยให้ผู้ป่วยเกิดแรงจูงใจในการฝึก สามารถทนการฝึกได้มากขึ้น รวมทั้งมีแรงช่วยจากหุ่นยนต์ ที่จะทำให้ผู้ป่วยสามารถทำการเคลื่อนไหวไปได้ตามเป้าหมายของการฝึก ซึ่งรูปแบบของการฝึกสามารถปรับให้เข้ากับผู้ป่วยที่มีความผิดปกติแตกต่างกันไปในแต่ละราย

         ที่ผ่านมา หุ่นยนต์ทางการแพทย์ได้ถูกพัฒนาขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง และในปัจจุบันก็มีนวัตกรรมหุ่นยนต์เพื่อการฟื้นฟูอย่าง HAL® (Hybrid Assistive Limb) ซึ่งถูกคิดค้นและพัฒนาจากประเทศญี่ปุ่น มาช่วยเสริมการฝึกกายภาพบำบัดโดยเฉพาะการฝึกเดิน โดยหุ่นยนต์ HAL® จะเชื่อมต่อข้อมูลจากระบบประสาทของมนุษย์เข้ากับหุ่นยนต์ ทำให้ระหว่างการฝึกผู้ป่วยจะสามารถสั่งให้เกิดการเคลื่อนไหวของหุ่นยนต์ไปในลักษณะที่ต้องการด้วยตัวเอง และทำให้เกิดการเดินหรือการเคลื่อนไหวของส่วนที่อ่อนแรงต่อไปได้ ทำให้เกิดกลไกการเรียนรู้ของระบบประสาทขึ้นไปถึงระดับสมอง และไขสันหลัง ซึ่งผลลัพธ์ของการฝึกด้วยหุ่นยนต์ชนิดนี้จะยังคงอยู่ และสามารถช่วยให้เกิดพัฒนาการของการฝึกกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่องได้แม้ว่าจะสิ้นสุดโปรแกรมการฝึกด้วยหุ่นยนต์ไปแล้ว และเป็นจุดเริ่มต้นของการเคลื่อนไหวได้ด้วยตัวเองต่อไปโดยไม่ต้องใช้หุ่นยนต์เข้ามาช่วย

ใครสามารถทำการฝึกฟื้นฟูด้วยหุ่นยนต์ได้บ้าง?

          การศึกษาวิจัยที่ผ่านมาได้แสดงให้ว่าการฝึกฟื้นฟูด้วยหุ่นยนต์สามารถเพิ่มความสามารถในการทรงตัว การเดิน การควบคุมการเคลื่อนไหว และความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแขนและขาได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งสามารถนำมาใช้เป็นทางเลือกในการฝึกควบคู่กับการทำกายภาพบำบัด และการฟื้นฟูด้วยวิธีการอื่นๆ ที่เหมาะสม ในผู้ป่วยที่มีโรคทางระบบประสาท เช่น

1.) ผู้ป่วยที่มีอาการแขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก มีปัญหาการเดิน และการทรงตัวจากโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

2.) ผู้ป่วยที่มีอาการอ่อนแรงของขาทั้งสองข้างจากการบาดเจ็บไขสันหลัง (Spinal cord injury)

3.) ผู้ป่วยที่มีอาการอ่อนแรงแขนและขา มีปัญหาการเดิน และการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ จากการได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะจากอุบัติเหตุ (Traumatic brain injury)

4.) ผู้ป่วยโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือมีความผิดปกติที่สมอง และไขสันหลังจากสาเหตุอื่นๆ เป็นต้น

แต่ผู้ป่วยบางกลุ่มอาจมีข้อจำกัดในการฝึก ได้แก่ กลุ่มผู้ป่วยที่มีปัญหาด้านการรับรู้ และไม่สามารถทำตามสั่งได้ 

อยากฝึกฟื้นฟูด้วยหุ่นยนต์ต้องทำยังไง?  

          ปัจจุบันศูนย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู และกายภาพบำบัด โรงพยาบาลปิยะเวท ได้นำนวัตกรรมหุ่นยนต์ HAL® เข้ามาใช้ในรักษาผู้ป่วยแล้ว โดยก่อนเข้ารับการฝึกฟื้นฟูด้วยหุ่นยนต์ผู้ป่วยจะต้องได้รับการตรวจโดยแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู เพื่อประเมินความผิดปกติต่างๆ ความเหมาะสมในการฝึกด้วยหุ่นยนต์ รวมทั้งวางแผนการรักษาทางเวชศาสตร์ฟื้นฟูอย่างครอบคลุม ทั้งการทำกายภาพบำบัด กิจกรรมบำบัด และการรักษาด้วยวิธีการอื่นๆ ควบคู่กันไปด้วย เพื่อผลลัพธ์ของการฟื้นฟูที่ดีที่สุด

 

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โรงพยาบาลปิยะเวท โทร. 02-129-5555

 

บทความโดย :

แพทย์หญิงสัสยา คงสกุล

แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู โรงพยาบาลปิยะเวท