กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน

กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน (Acute myocardial infarction)

โดย: โรงพยาบาลปิยะเวท
วันที่เผยแพร่: 18 กันยายน 2569

ทำความเข้าใจภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน

เป็นภาวะที่มีอันตราย และควรได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างรวดเร็ว ภาวะนี้เกิดจากการที่เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจบางส่วนไม่ได้ ซึ่งมักเกิดจากมีการตีบหรืออุดตันของหลอดเลือดหัวใจ (coronary artery) จากคราบไขมัน (plaque) และลิ่มเลือด (thrombus) จนทำใอาการของกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน ห้กล้ามเนื้อบริเวณดังกล่าวขาดเลือด ขาดออกซิเจน และทำให้เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจตายอย่างถาวร หากไม่ได้รับการเปิดหลอดเลือดในเวลาที่เหมาะสม

นอกจากนี้ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันยังทำให้เสี่ยงต่อการเกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงที่นำไปสู่การเสียชีวิตกะทันหัน (sudden death) ได้ เมื่อมีอาการที่สงสัย หรือผู้ใกล้ชิดที่มีอาการ ควรรีบไปโรงพยาบาลหรือเรียกหน่วยพยาบาลฉุกเฉินโดยเร็วที่สุด เนื่องจากเวลาคือสิ่งสำคัญที่สุดในการป้องกันการเสียชีวิตและความเสียหายต่อหัวใจอย่างถาวร

อาการของกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน

• เจ็บแน่นหน้าอก: อาจมีอาการแน่นเล็กน้อย รู้สึกเหมือนมีอะไรมาทับ หรืออาการรุนแรงจนทนไม่ไหว โดยมักมีอาการบริเวณกลางหน้าอกหรือด้านซ้าย และอาจเจ็บร้าวไปบริเวณแขนข้างใดข้างหนึ่ง ไหล่ คอ กราม หรือหลัง
• หายใจไม่สะดวก: เหนื่อยหอบ หรืออ่อนเพลีย
• อาการทางระบบทางเดินอาหาร: คลื่นไส้ ปวดจุกบริเวณลิ้นปี่ ทำให้ในบางครั้งผู้ป่วยถูกวินิจฉัยผิดว่าเป็นโรคกระเพาะอาหารหรือกรดไหลย้อน
• อาการร่วมอื่นๆ: อาจมีอาการใจสั่น เหงื่อออก หน้ามืด เวียนศีรษะ หรือวูบเป็นลม

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

สาเหตุของการเกิดโรค

1. สาเหตุหลัก: เกิดจากการอุดตันของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจจากการสะสมของคราบไขมัน (Plaque) ที่ผนังหลอดเลือด ทำให้ทางเดินเลือดตีบเล็กลง และเมื่อคราบไขมันปริหรือแตกจะกระตุ้นให้เกิดลิ่มเลือดอุดกั้นทางเดินเลือด
2. สาเหตุอื่นๆ (พบน้อย): ความผิดปกติของหลอดเลือด เช่น ผนังหลอดเลือดหดตัว (coronary spasm) หรือภาวะกล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรงจากความเจ็บป่วยอื่น

ปัจจัยเสี่ยงสำคัญ

• อายุและเพศ: เพศชายอายุเกิน 40 ปี และเพศหญิงอายุเกิน 50 ปีหรือวัยหมดประจำเดือน
• โรคประจำตัว: โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง และโรคอ้วน
• พฤติกรรมและสิ่งแวดล้อม: สูบบุหรี่ ความเครียด ขาดการออกกำลังกาย และประวัติโรคหัวใจในครอบครัว

การวินิจฉัยและการรักษา

วิธีการวินิจฉัย

• คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG / EKG): การตรวจที่สำคัญที่สุดและช่วยบ่งบอกความเร่งด่วนฉุกเฉิน
• ตรวจเลือด: ตรวจวัดเอ็นไซม์กล้ามเนื้อหัวใจ (Troponin)
• คลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ (Echocardiogram): ประเมินการทำงานของกล้ามเนื้อหัวใจ
• การฉีดสีสวนหลอดเลือดหัวใจ (CAG): การวินิจฉัยที่ชัดเจนที่สุดและสามารถให้การรักษาได้ทันที

แนวทางการรักษา

• การใช้ยา: ให้ยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด ยาลดไขมัน และยาตามอาการ
• การเปิดหลอดเลือดหัวใจ: การขยายหลอดเลือดด้วยบอลลูนและใส่ขดลวด (PCI) หรือการผ่าตัดทำบายพาส (CABG)

การป้องกันและคำแนะนำ

การป้องกันทำได้โดยการควบคุมปัจจัยเสี่ยงและตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ ควบคุมระดับไขมัน ความดันโลหิต และน้ำตาลให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ ควบคุมน้ำหนัก พักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ งดสูบบุหรี่ และหลีกเลี่ยงความเครียด

เมื่อมีอาการที่สงสัยภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน ควรรีบไปโรงพยาบาลหรือเรียกหน่วยพยาบาลฉุกเฉินโดยเร็วที่สุดเพื่อลดความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อนอันตราย