กลุ่มอาการครูป (Croup Syndrome)

กลุ่มอาการครูป (Croup)

กลุ่มอาการครูป (Croup) หรือภาวะกล่องเสียงและหลอดลมอักเสบ (Laryngotracheobronchitis) เป็นภาวะที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสบริเวณทางเดินหายใจส่วนบน โดยเชื้อที่พบบ่อยที่สุดคือไวรัสพาราอินฟลูเอนซา (Parainfluenza virus) การติดเชื้อดังกล่าวทำให้เกิดการบวมและการอุดกั้นของทางเดินหายใจแบบเฉียบพลัน พบได้บ่อยในเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี เนื่องจากทางเดินหายใจของเด็กมีขนาดเล็กกว่าผู้ใหญ่ จึงเกิดการอุดกั้นได้ง่าย

อาการ

อาการมักเริ่มต้นคล้ายไข้หวัด ได้แก่ คัดจมูก น้ำมูกไหล และมีไข้ หลังจากนั้นประมาณ 1–3 วัน การอักเสบจะลุกลามลงไปยังกล่องเสียงและหลอดลม ทำให้เกิดอาการบวมและอุดกั้นทางเดินหายใจ ส่งผลให้เด็กมีอาการดังต่อไปนี้

• หายใจลำบาก
• หายใจมีเสียงดัง (Stridor)
• ไอมีเสียงก้องคล้ายเสียงสุนัขเห่า
• เสียงแหบ
• หายใจเหนื่อย

ในรายที่อาการรุนแรง อาจพบอาการอุดกั้นทางเดินหายใจชัดเจน เช่น

• หายใจจมูกบาน
• กล้ามเนื้อหน้าอกบุ๋มขณะหายใจ
• ตัวเขียวจากภาวะขาดออกซิเจน
• ได้ยินเสียงหายใจผิดปกติเมื่อฟังปอด

ระดับความรุนแรงของโรค

ความรุนแรงของกลุ่มอาการครูปแบ่งออกเป็น 3 ระดับ โดยพิจารณาจากภาวะหายใจลำบาก สีผิว ระดับออกซิเจนในเลือด ลักษณะการไอ ระดับความรู้สึกตัว และเสียงลมที่ผ่านเข้าสู่ปอด

1. ความรุนแรงน้อย (Mild Croup)

• เด็กรับประทานอาหารได้ตามปกติ
• ยังสนใจบุคคลและสิ่งแวดล้อม
• ไอเสียงก้องเป็นบางครั้ง
• ไม่มีเสียง Stridor ขณะพัก
• ไม่มีอาการอกบุ๋มขณะหายใจ

2. ความรุนแรงปานกลาง (Moderate Croup)

• ไอเสียงก้องเกือบตลอดเวลา
• มีเสียง Stridor ขณะพัก
• มีอาการอกบุ๋มขณะหายใจ
• ไม่มีอาการกระสับกระส่าย

3. ความรุนแรงมาก (Severe Croup)

• ไอเสียงก้องชัดเจน
• มีเสียง Stridor ขณะพัก
• หายใจอกบุ๋ม
• กระสับกระส่าย
• ระดับความรู้สึกตัวลดลง อ่อนเพลีย ไม่สนใจสิ่งรอบตัว

อาการที่ควรรีบพบแพทย์ทันที

• หายใจเข้า–ออกมีเสียงดังหรือเสียงสูงผิดปกติ
• หายใจเร็วหรือหายใจลำบากมากขึ้น
• น้ำลายไหลหรือกลืนลำบาก
• ดื่มนมหรือน้ำไม่ได้ ไม่มีแรง กระวนกระวาย
• ริมฝีปาก เล็บ หรือปลายมือปลายเท้าเป็นสีเทาหรือม่วง
• มีอาการขาดน้ำ เช่น ปากแห้ง ลิ้นแห้ง ปัสสาวะน้อย

สาเหตุ

ส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อไวรัส โดยเฉพาะไวรัสพาราอินฟลูเอนซา เด็กอาจติดเชื้อจากการสูดดมละอองฝอยที่มีเชื้อไวรัส หรือจากการสัมผัสของเล่นและพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อ ในบางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งมีความรุนแรงมากกว่า นอกจากนี้ อาการคล้ายครูปอาจเกิดจากสาเหตุอื่น เช่น

• โรคภูมิแพ้
• การสูดดมสารระคายเคือง
• ภาวะกรดไหลย้อน
• สิ่งแปลกปลอมในทางเดินหายใจ

การวินิจฉัย

• ฟังเสียงหายใจบริเวณหน้าอกด้วยหูฟัง
• ตรวจภายในลำคอเพื่อดูการบวมแดง
• เอกซเรย์บริเวณคอ เพื่อตรวจสอบการตีบแคบของหลอดลมหรือสิ่งแปลกปลอม

การรักษา: แนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของอาการ

ความรุนแรงน้อย

• รักษาตามอาการ
• ให้ยาแก้ไอ ยาละลายเสมหะ หรือยาขยายหลอดลมตามดุลยพินิจแพทย์
• ดื่มน้ำมาก ๆ
• สามารถดูแลที่บ้านได้โดยปฏิบัติตามคำแนะนำแพทย์

ความรุนแรงปานกลาง

• แนะนำให้รักษาในโรงพยาบาล
• เฝ้าสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด
• ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ
• พ่นยาเพื่อลดการบวมของทางเดินหายใจ

ความรุนแรงมาก

• ให้ออกซิเจนทันที
• พิจารณาใส่ท่อช่วยหายใจ หากอาการไม่ดีขึ้น

การป้องกัน

• ใช้กระดาษทิชชูปิดปากและจมูกเวลาไอหรือจาม และล้างมือให้สะอาด
• ฉีดวัคซีนตามคำแนะนำ เพื่อป้องกันเชื้อบางชนิดที่เป็นสาเหตุ
• หลีกเลี่ยงการพาเด็กไปในสถานที่แออัดช่วงที่มีการระบาด
• หากมีสมาชิกในครอบครัวป่วย ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดเด็ก
• ทำความสะอาดบ้าน ของเล่น และอุปกรณ์ของเด็กอย่างสม่ำเสมอ

ลูกไอเสียงก้อง อย่ารอให้อาการรุนแรง
พาเข้ารับการประเมินที่ศูนย์กุมารเวชกรรม โรงพยาบาลปิยะเวท วันนี้ ทีมกุมารแพทย์พร้อมดูแลตลอด 24 ชั่วโมง โทร.02-129-5555