ตรวจหาหินปูนในหลอดเลือดหัวใจ CT Calcium Score คืออะไร?

ตรวจหาหินปูนในหลอดเลือดหัวใจ (CT Calcium Score) คืออะไร

โดย: โรงพยาบาลปิยะเวท

ความสำคัญและการประเมินความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจ

โรคหลอดเลือดหัวใจตีบตันเป็นปัญหาสุขภาพสำคัญของคนไทย และมีอัตราการเจ็บป่วยและเสียชีวิตเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ อาการสำคัญคือเจ็บหน้าอกและเหนื่อยง่ายจนออกกำลังหรือทำกิจกรรมได้ไม่เต็มที่ ซึ่งมักเกิดจากหลอดเลือดที่ตีบ ส่วนการเสียชีวิตมักเกิดจากภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันที่เกิดจากหลอดเลือดอุดตันกะทันหัน การตรวจหาหินปูนในหลอดเลือดหัวใจจึงเป็นเครื่องมือที่ช่วยประเมินความเสี่ยงได้ตั้งแต่ก่อนมีอาการ

ทำไมการตรวจหินปูนจึงบอกความเสี่ยงหัวใจได้

การตีบหรือตันของหลอดเลือดหัวใจมักเริ่มจากการสะสมของไขมันในผนังหลอดเลือด ซึ่งเป็นภาวะเสื่อมอย่างหนึ่ง และการสะสมไขมันนี้มักมีแคลเซียมหรือหินปูนเกาะร่วมด้วย จนทำให้หลอดเลือดแข็งตัว ดังนั้นการตรวจพบหินปูนที่เกาะอยู่กับหลอดเลือดหัวใจ จึงเปรียบเสมือนการตรวจพบร่องรอยการสะสมของไขมันในผนังหลอดเลือด ยิ่งพบหินปูนมาก ก็ยิ่งบ่งชี้ถึงความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจตีบที่สูงขึ้น

CT Calcium Score ตรวจอย่างไร

การตรวจหาหินปูนในหลอดเลือดหัวใจ (CT Calcium Score) เป็นการตรวจคัดกรองระดับไขมันและหินปูนที่เกาะหลอดเลือด โดยใช้เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูงตรวจดูทางเดินของหลอดเลือดแดงหลักที่ส่งเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ จุดเด่นของการตรวจนี้คือ ง่าย รวดเร็ว และไม่ต้องเตรียมตัวยุ่งยาก

• ใช้เวลากลั้นหายใจเพียงไม่ถึง 10 วินาทีระหว่างตรวจ
• งดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนและงดสูบบุหรี่ 4 ชั่วโมงก่อนตรวจ

แปลผล CT Calcium Score อย่างไร

เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูงจะแสดงค่าตัวเลข (Calcium Score) เพื่อบอกระดับความเสี่ยง โดยยิ่งค่าสูง ความเสี่ยงยิ่งมาก

สรุปการแปลผล

• หากตรวจ ไม่พบหินปูน (ค่าเป็น 0) แสดงว่าความเสี่ยงที่จะมีหลอดเลือดหัวใจตีบหรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันอยู่ในระดับต่ำมาก (น้อยกว่า 5%)
• หากค่า สูงกว่า 400 บ่งชี้ว่าความเสี่ยงที่จะเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจตีบภายใน 5 ปีสูงมาก ไม่ว่าจะมีอาการหรือไม่ก็ตาม

การแปลผลควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ เพื่อพิจารณาร่วมกับปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ และวางแผนดูแลสุขภาพได้อย่างเหมาะสม

ใครควรตรวจและคำถามที่พบบ่อย

ใครควรตรวจหาหินปูนในหลอดเลือดหัวใจ

• ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูง โดยเฉพาะไขมันไม่ดี (LDL) มากกว่า 190
• ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน หรือผ่าตัดมดลูกก่อนอายุ 40 ปี
• ผู้ชายอายุมากกว่า 45 ปี และผู้หญิงอายุมากกว่า 55 ปี
• ผู้ที่มีภาวะอ้วน
• ผู้ที่สูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
• ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ หรือเคยป่วยเป็นโรคหัวใจมาก่อน
• ผู้ป่วยโรคเบาหวาน

คำถามที่พบบ่อย

• การตรวจ CT Calcium Score เจ็บไหม ต้องเตรียมตัวอย่างไร: ไม่เจ็บ เป็นการตรวจด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ใช้เวลาสั้น เพียงงดคาเฟอีนและงดสูบบุหรี่ 4 ชั่วโมงก่อนตรวจ และกลั้นหายใจสั้น ๆ ระหว่างตรวจ
• ค่าเป็น 0 แปลว่าไม่มีทางเป็นโรคหัวใจเลยหรือไม่: ค่า 0 หมายถึงความเสี่ยงต่ำมาก แต่ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเสี่ยงเลย ควรดูแลสุขภาพและปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ร่วมด้วย
• ตรวจ CT Calcium Score ต่างจากการตรวจหัวใจอื่นอย่างไร: CT Calcium Score เน้นประเมินความเสี่ยงตั้งแต่ยังไม่มีอาการ เหมาะกับการตรวจคัดกรองเชิงป้องกัน ต่างจากการตรวจอย่าง ECG หรือ Echo ที่ประเมินการทำงานของหัวใจในด้านอื่น