CT calcium score ลดความเสี่ยงหลอดเลือดหัวใจ

CT Calcium Score

ปัจจุบันโรคหลอดเลือดหัวใจตีบตันเป็นการเจ็บป่วยที่สำคัญของคนไทย โดยมีอัตราการเจ็บป่วยและอัตราการเสียชีวิตที่เกิดจากโรคนี้มากขึ้น อาการที่สำคัญที่เกิดขึ้นคือเจ็บหน้าอกและเหนื่อย ไม่สามารถออกกำลังหรือปฏิบัติภารกิจทางกายได้ ซึ่งมักเกิดจากหลอดเลือดที่ตีบ และการเสียชีวิตก็มักเกิดจากการมีภาวะการตายเฉียบพลันของกล้ามเนื้อหัวใจ ซึ่งมักจะเกิดจากหลอดเลือดที่อุดตันเฉียบพลัน

การตีบของหลอดเลือดหรือการตันของหลอดเลือดนั้น มักจะมีภาวะการสะสมของไขมันในผนังหลอดเลือด ซึ่งถือว่าเป็นภาวะเสื่อมอย่างหนึ่ง (Degenerative Change) และการสะสมของไขมันในผนังหลอดเลือดนี้จำเป็นต้องมีการสะสมของแคลเซียมหรือหินปูนร่วมด้วย ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้หลอดเลือดมีลักษณะแข็ง ดังนั้นการตรวจแคลเซียมที่เกาะอยู่กับหลอดเลือดหัวใจก็เปรียบเสมือนการตรวจพบการเกาะหรือสะสมของไขมันในผนังหลอดเลือด

การตรวจหาหินปูนในหลอดเลือดหัวใจ (CT Calcium Score)

Calcium score เป็นการตรวจคัดกรองระดับไขมันและหินปูนเกาะที่หลอดเลือด โดยใช้เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูงในการตรวจเพื่อดูทางเดินของหลอดเลือดหัวใจ ซึ่งเป็นหลอดเลือดแดงหลักที่ส่งเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ โดยหินปูนดังกล่าวจะบ่งชี้ถึงความเสี่ยงของการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ ยิ่งพบมากยิ่งบ่งบอกถึงความเสี่ยงที่สูงมากขึ้น ซึ่งวิธีนี้เป็นวิธีการตรวจที่ง่ายและรวดเร็ว ไม่ต้องมีการเตรียมตัวผู้ป่วยให้ยุ่งยาก เพียงแค่ผู้ตรวจกลั้นหายใจไม่ถึง 10 วินาที และงดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน งดสูบบุหรี่เป็นเวลา 4 ชั่วโมงก่อนทำการตรวจ

แปลผล Calcium Score Report อย่างไร

เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูงจะแสดงถึงค่าตัวเลขตาม NCEP (National Cholesterol Education Program) ดังนี้

Calcium score จะแสดงให้เห็นถึงระดับไขมันและหินปูนที่หลอดเลือด

• Score 0 = มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจอุดตัน ในระดับต่ำมาก (น้อยกว่า 5%)
• Score 1–10 = มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจอุดตัน ในระดับน้อย (น้อยกว่า 10%)
• Score 11–100 = มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจอุดตัน ในระดับปานกลาง (ควรแปลผลควบคู่กับระดับไขมันในเลือดและเริ่มต้นการรักษา)
• Score 101–400 = มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจอุดตัน ในระดับปานกลางถึงสูง (ควรเริ่มการรักษาด้วยการทานยา ควบคุมอาหาร ไขมัน และการออกกำลังกาย)
• Score over 400 = มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจอุดตัน ในระดับสูง (ควรได้รับการรักษาตามคำแนะนำของแพทย์ต่อไป)

การแปลผลการตรวจ CT Calcium Score

หากตรวจไม่พบหินปูนที่หลอดเลือดแดงโคโรนารี หรือ Coronary calcium score เป็น 0 บ่งชี้ว่าความเสี่ยงที่จะมีหลอดเลือดหัวใจตีบ หรือโอกาสเกิดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันต่ำมาก (น้อยกว่า 5%) ในทางตรงกันข้าม หากค่า Coronary calcium score สูง โดยเฉพาะอย่างยิ่งค่าที่มากกว่า 400 จะบ่งชี้ว่าความเสี่ยงที่จะมีโรคหลอดเลือดหัวใจตีบภายในระยะเวลา 5 ปีสูงมาก แม้ว่าจะมีอาการของโรคหัวใจขาดเลือดหรือไม่ก็ตาม

ผู้ที่มีความเสี่ยงควรตรวจหาหินปูนในหลอดเลือดหัวใจ

• มีไขมันสูง (โดยเฉพาะ LDL > 190)
• ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน หรือผ่าตัดมดลูกก่อนอายุ 40 ปี
• ผู้ชายอายุ > 45 ปี, ผู้หญิงอายุ > 55 ปี
• ผู้เป็นโรคอ้วน
• ผู้ที่สูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
• มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ หรือเคยมีประวัติป่วยเป็นโรคหัวใจมาก่อน
• ผู้เป็นเบาหวาน