การดูแลเมื่อลูกมีอาการชัก

อาการชักในเด็ก: สิ่งที่ผู้ปกครองควรรู้และวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น

โดย: โรงพยาบาลปิยะเวท
วันที่เผยแพร่: 18 กันยายน 2569

สาเหตุของอาการชักในเด็ก

อาการชักเป็นอาการทางระบบประสาทที่พบได้บ่อยในเด็ก เนื่องจากสมองของเด็กยังมีความบอบบางและไวต่อสิ่งกระตุ้นมากกว่าผู้ใหญ่ จึงอาจเกิดอาการชักได้ง่าย โดยเฉพาะในช่วงที่มีไข้สูงหรือมีความผิดปกติของร่างกายบางอย่าง

ปัจจัยที่มักทำให้เกิดอาการชักในเด็ก ได้แก่ ภาวะไข้สูง การติดเชื้อที่เยื่อหุ้มสมอง การติดเชื้อในเนื้อสมอง ภาวะขาดน้ำ หรือภาวะเกลือแร่ในร่างกายผิดปกติ ซึ่งมักพบในเด็กที่รับประทานอาหารได้น้อย ร่วมกับมีอาการอาเจียนหรือท้องเสีย

วิธีดูแลและปฐมพยาบาลเด็กขณะมีอาการชัก

เมื่อเด็กมีอาการชัก ผู้ปกครองมักตกใจและพยายามช่วยเหลือด้วยวิธีต่าง ๆ การปฐมพยาบาลที่ถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญมาก ช่วยลดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บและภาวะแทรกซ้อน:

• จัดท่านอนตะแคง: เพื่อให้น้ำลายหรือสิ่งคัดหลั่งไหลออกทางมุมปาก ลดความเสี่ยงต่อการสำลัก
• คลายเสื้อผ้า: ปลดเสื้อผ้าที่รัดแน่นให้หลวม เพื่อช่วยให้เด็กหายใจได้สะดวกขึ้น
• เช็ดตัวลดไข้: หากเด็กมีไข้ร่วมด้วย สามารถเช็ดตัวลดไข้ได้อย่างนุ่มนวล ห้ามเขย่าตัวเด็กหรือใช้ความรุนแรง

สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาดขณะเด็กชัก

ห้ามนำนิ้วมือ ปากกา ช้อน หรือสิ่งของใด ๆ เข้าไปในปากเด็กขณะกำลังชักโดยเด็ดขาด เพราะอาจทำให้เด็กกัดนิ้วหรือสิ่งของจนแตกหัก และเศษสิ่งของอาจหลุดเข้าไปอุดกั้นทางเดินหายใจ ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ ควรปล่อยให้เด็กอยู่ในท่านอนตะแคงและเฝ้าสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด

สรุปขั้นตอนการปฐมพยาบาลเด็กชัก

1. จัดท่าให้เด็กนอนตะแคง
2. คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น
3. เช็ดตัวลดไข้ หากเด็กมีไข้
4. ห้ามเขย่าตัว หรือใช้ความรุนแรง
5. ห้ามนำสิ่งของหรือนิ้วมือเข้าปากเด็กโดยเด็ดขาด

โดยทั่วไป เด็กมักมีอาการชักไม่นาน ประมาณ 2–3 นาที จากนั้นอาการจะค่อย ๆ หยุดลง และเด็กอาจมีอาการง่วง ซึม หรืออ่อนเพลียหลังชัก ซึ่งเป็นอาการที่พบได้ปกติ

เมื่อไหร่ควรรีบพาเด็กไปโรงพยาบาลและการตรวจหาสาเหตุ

หากเด็กมีอาการชักต่อเนื่อง ชักนานผิดปกติ หรือชักซ้ำ ควรรีบนำเด็กส่งโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที เพื่อให้แพทย์ดูแลและให้ยากันชักทางหลอดเลือดดำอย่างเหมาะสม เพราะหากเด็กชักเป็นเวลานาน อาจเป็นอันตรายต่อสมองได้

การตรวจวินิจฉัยหลังอาการชัก:

• แพทย์จะตรวจร่างกายและตรวจเลือดเบื้องต้นเพื่อประเมินสาเหตุ
• หากสงสัยการติดเชื้อในระบบประสาท อาจพิจารณาตรวจน้ำไขสันหลัง (เจาะหลัง)
• ในบางรายอาจต้องตรวจคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) หรือตรวจภาพรังสีสมองเพิ่มเติมตามดุลพินิจของแพทย์

บทสรุป

อาการชักในเด็กเป็นภาวะที่พบได้บ่อยและทำให้ผู้ปกครองตกใจ แต่การดูแลเบื้องต้นอย่างถูกต้องจะช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มความปลอดภัย สิ่งสำคัญคือจัดให้นอนตะแคง คลายเสื้อผ้า เช็ดตัวเมื่อมีไข้ และห้ามนำสิ่งของใดๆ เข้าปากเด็ดขาด หากชักนานหรือชักซ้ำ ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที

ปรึกษาแพทย์กุมารเวชศาสตร์เพื่อรับคำแนะนำและการวินิจฉัยที่ถูกต้องเพื่อความปลอดภัยของบุตรหลานท่าน