LASIK
คู่มือทำเลสิก (LASIK) ครบวงจร: การเตรียมตัว ขั้นตอนผ่าตัด ข้อดี และความเสี่ยง
โดย: โรงพยาบาลปิยะเวท
วันที่เผยแพร่: 17 กันยายน 2569
บทนำและความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับ LASIK
ในยุคที่ผู้คนให้ความสำคัญกับคุณภาพชีวิตและสุขภาพดวงตามากขึ้น การมองเห็นที่ชัดเจนโดยไม่ต้องพึ่งพาแว่นตาหรือคอนแทคเลนส์กลายเป็นเป้าหมายของใครหลายคน และ "ทำเลสิก" (LASIK) คือหนึ่งในนวัตกรรมแก้ไขสายตาที่ได้รับความนิยมสูงสุดในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นภาวะสายตาสั้น สายตายาว หรือสายตาเอียง
LASIK ย่อมาจาก "Laser-Assisted In Situ Keratomileusis" เป็นเทคโนโลยีการผ่าตัดที่ใช้แสงเลเซอร์ในการปรับความโค้งของกระจกตาชั้นกลางผ่านการเปิดฝากระจกตาชั้นนอกบาง ๆ (Flap) แล้วยิงเลเซอร์ปรับรูปร่างเนื้อเยื่อภายใน ก่อนปิดฝากระจกตากลับลงไปโดยไม่ต้องเย็บแผล ช่วยให้แสงโฟกัสลงบนจอประสาทตาได้อย่างแม่นยำ
ทำไมเลสิคจึงได้รับความนิยม?
- อิสระไร้แว่นตา: แก้ปัญหาความยุ่งยากในการใช้ชีวิต เช่น การออกกำลังกาย หรืออาการเคืองตาจากคอนแทคเลนส์
- ความแม่นยำและปลอดภัยสูง: ควบคุมด้วยระบบคอมพิวเตอร์ระดับไมครอน ลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน
- ฟื้นตัวรวดเร็ว: ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถมองเห็นชัดเจนและกลับไปใช้ชีวิตปกติได้ภายใน 24–48 ชั่วโมง
- ผลลัพธ์ถาวร: การปรับความโค้งกระจกตาให้ผลลัพธ์คงที่ยาวนานหลายสิบปีในผู้ที่มีค่าสายตาคงที่แล้ว
1. การเตรียมตัวก่อนผ่าตัดเลสิค
การเตรียมตัวล่วงหน้าเป็นสิ่งสำคัญที่มีผลโดยตรงต่อความแม่นยำของการผ่าตัดและความปลอดภัยของดวงตา โดยมีข้อปฏิบัติดังนี้:
- ตรวจประเมินสภาพตาอย่างละเอียด: วัดความหนากระจกตา (Corneal Thickness), แผนที่ความโค้งกระจกตา (Topography), ค่าสายตา (Refraction) และตรวจสุขภาพจักษุเบื้องต้น
- หยุดใส่คอนแทคเลนส์: งดใส่คอนแทคเลนส์ชนิดนิ่มอย่างน้อย 3–7 วัน และชนิดแข็ง (RGP) อย่างน้อย 2–3 สัปดาห์ เพื่อให้กระจกตากลับคืนสู่ทรงธรรมชาติก่อนตรวจวัด
- แจ้งประวัติสุขภาพและยาที่ใช้: โรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคแพ้ภูมิตัวเอง (SLE) หรือการใช้ยาเสตียรอยด์และยารักษาสิวบางชนิด อาจส่งผลต่อการสมานแผล
- งดแต่งหน้ารอบดวงตา: งดการแต่งหน้า ทาครีม หรือใช้น้ำหอมที่มีกลิ่นฉุนในวันผ่าตัด เพื่อป้องกันฝุ่นละอองและสารเคมีเข้าสู่ห้องผ่าตัดปลอดเชื้อ
- เตรียมผู้ดูแลและพาหนะกลับบ้าน: งดขับรถด้วยตนเองหลังผ่าตัด และควรสวมแว่นกันแดดเพื่อปกป้องดวงตาจากแสงจ้า
2. ขั้นตอนการผ่าตัดเลสิค (Step-by-Step)
การผ่าตัดเลสิคใช้เวลาเพียงประมาณ 15–30 นาทีสำหรับตาทั้งสองข้าง โดยมีขั้นตอนหลักในห้องผ่าตัด ดังนี้:
- เตรียมดวงตาและยาชา: ทำความสะอาดรอบดวงตา หยอดยาชาเฉพาะที่ (ไม่ใช้เข็มฉีดยา) และใส่เครื่องมือถ่างเปลือกตาเบา ๆ
- สร้างฝากระจกตา (Flap Creation): ใช้เทคโนโลยี Femtosecond Laser แยกชั้นกระจกตาอย่างนุ่มนวลและแม่นยำระดับไมครอน ก่อนเปิดฝากระจกตาขึ้น
- ปรับแต่งความโค้งด้วย Excimer Laser: ยิงเลเซอร์เย็นเพื่อปรับรูปทรงเนื้อเยื่อกระจกตาชั้นในตามค่าสายตา โดยใช้เวลาเพียง 10–30 วินาทีต่อข้าง พร้อมระบบติดตามดวงตาอัตโนมัติ (Eye Tracking)
- ปิดฝากระจกตา: ปิด Flap กลับเข้าที่เดิมโดยไม่ต้องเย็บแผล เนื้อเยื่อจะสมานแนบสนิทได้เองตามธรรมชาติภายใน 2–5 นาที
3. การดูแลหลังผ่าตัดและการฟื้นตัว
ข้อควรปฏิบัติ (DOs) และข้อห้าม (DON'Ts)
- ✅ หยอดยาตามแพทย์สั่ง: หยอด ยาปฏิชีวนะ ยาลดอักเสบ และน้ำตาเทียมอย่างเคร่งครัดตามเวลา
- ✅ สวม Eye Shield เวลานอน: ป้องกันการขยี้ตาโดยไม่ตั้งใจขณะหลับ อย่างน้อย 7 วันแรก
- ❌ ห้ามขยี้ตาเด็ดขาด: การขยี้ตาอาจทำให้ฝากระจกตา (Flap) เคลื่อนหรือยับได้
- ❌ ห้ามน้ำหรือสบู่เข้าตา: เช็ดหน้าแทนการล้างหน้าในช่วง 7 วันแรกเพื่อป้องกันการติดเชื้อ
- ❌ งดว่ายน้ำและออกกำลังกายหนัก: งดว่ายน้ำ 2 สัปดาห์ ดำน้ำ 4 สัปดาห์ และงดเล่นกีฬาปะทะ 1 สัปดาห์
ตารางระยะการฟื้นตัวหลังทำเลสิค
| ระยะเวลา | อาการที่พบได้ทั่วไป | ข้อปฏิบัติตัว |
|---|---|---|
| 6–12 ชั่วโมงแรก | แสบ เคืองตา น้ำตาไหล ไวต่อแสง | หลับพักสายตา สวมฝาครอบตา (Eye Shield) |
| วันที่ 1–2 | การมองเห็นเริ่มชัดเจนขึ้นมาก | หยอดยาตามสั่ง งดจ้องหน้าจอนานเกินไป |
| สัปดาห์แรก | อาจเห็นแสงฟุ้งกระจายตอนกลางคืน | เข้าตรวจตามนัด งดแต่งหน้ารอบดวงตา |
| สัปดาห์ที่ 2–4 | การมองเห็นราบรื่นและคงที่ขึ้น | ค่อย ๆ กลับไปทำกิจกรรมเบา ๆ ได้ตามปกติ |
| เดือนที่ 1–3 | การมองเห็นสมบูรณ์เต็มประสิทธิภาพ | หยอดน้ำตาเทียมเสริมความชุ่มชื้นเมื่อตาแห้ง |
4. ข้อดีของการทำ LASIK เพื่อแก้ไขสายตา
นอกจากความสะดวกสบายในการมองเห็นแล้ว การทำเลสิกยังเป็นการลงทุนกับคุณภาพชีวิตและคุ้มค่าในระยะยาว เมื่อเปรียบเทียบกับค่าใช้จ่ายสะสมอุปกรณ์สายตา:
| รายการอุปกรณ์ | ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อปี | ประมาณการค่าใช้จ่ายสะสม 10 ปี |
|---|---|---|
| คอนแทคเลนส์ + น้ำยาทำความสะอาด | 6,000 – 12,000 บาท | 60,000 – 120,000 บาท |
| แว่นสายตาและกรอบตัดใหม่ | 3,000 – 10,000 บาท | 30,000 – 100,000 บาท |
| ค่าตรวจวัดสายตาและเปลี่ยนเลนส์ | 1,000 – 2,000 บาท | 10,000 – 20,000 บาท |
5. ข้อควรระวังและความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น
แม้ทำเลสิกจะมีอัตราความสำเร็จสูงถึง 95–98% แต่การผ่าตัดทางการแพทย์ทุกประเภทยังคงมีผลข้างเคียงชั่วคราวหรือความเสี่ยงที่ควรทราบ ดังนี้:
- ภาวะตาแห้ง (Dry Eye Syndrome): พบได้บ่อยที่สุดในช่วง 3–6 เดือนแรก บรรเทาได้ด้วยการหยอดน้ำตาเทียมฉ่ำสม่ำเสมอ
- แสงกระจายตอนกลางคืน (Glare/Halos): เห็นวงแสงรอบดวงไฟเวลากลางคืน ซึ่งจะค่อย ๆ ลดลงเมื่อแผลกระจกตาสมานตัวสมบูรณ์
- ภาวะสายตาถดถอย (Regression): ค่าสายตาอาจกลับมาเปลี่ยนเล็กน้อยในระยะยาว (พบเพียง 1–3%) ซึ่งแพทย์สามารถตรวจประเมินทำเลสิกเติม (Enhancement) ได้หากเนื้อกระจกตาหนาพอ
- ใครไม่ควรทำเลสิก: ผู้ที่กระจกตาบางผิดปกติ, สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร, ผู้ที่มีโรคกระจกตาย้วย (Keratoconus), โรคต้อหินรุนแรง หรือผู้ที่ค่าสายตายังไม่คงที่
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการทำเลสิก (FAQ)
1. ทำเลสิก เจ็บหรือไม่?
ขณะผ่าตัดไม่รู้สึกเจ็บเนื่องจากหยอดยาชาเฉพาะที่ หลังผ่าตัดอาจรู้สึกเคืองตาเล็กน้อยคล้ายมีผงเข้าตาประมาณ 2–4 ชั่วโมงแรก
2. ทำเลสิกแล้ว ผลลัพธ์อยู่ถาวรไหม?
การปรับรูปทรงกระจกตาให้ผลถาวร แต่ดวงตายังคงเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติของอายุ เช่น ภาวะสายตายาวตามวัย (Presbyopia) เมื่ออายุ 40 ปีขึ้นไป
3. มีโอกาสตาบอดจากการทำเลสิกหรือไม่?
อัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงจนสูญเสียการมองเห็นแทบไม่เกิดขึ้นเลยในทางปฏิบัติ หากดำเนินการโดยจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญร่วมกับเครื่องมือมาตรฐานสากล
สรุป: การตัดสินใจเพื่อดวงตาที่สดใส
การทำเลสิกไม่ใช่เพียงการรักษาทางการแพทย์ แต่เป็นการยกระดับคุณภาพชีวิตและอิสระในการใช้ชีวิตระยะยาว การเข้ารับการตรวจคัดกรองประเมินความพร้อมกับจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ถือเป็นก้าวแรกที่สำคัญที่สุดในการรับมือและวางแผนรักษาอย่างแม่นยำ ปลอดภัย และได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด
ตรวจประเมินสภาพตาและปรึกษาจักษุแพทย์เฉพาะทาง ศูนย์เลสิค โรงพยาบาลปิยะเวท ได้แล้ววันนี้
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม นัดหมายแพทย์ หรือติดตามข่าวสารของทางโรงพยาบาล
